Cholekalcyferol (Colecalciferol) – czym jest i dlaczego ma znaczenie dla Twojego organizmu?

Cholekalcyferol to inaczej witamina D3. Jest to związek chemiczny rozpuszczalny w tłuszczach, który może być syntetyzowany w organizmie człowieka lub dostarczany z dietą i suplementami. Do grupy witamin D należy również ergokalcyferol, czyli witamina D21. Witamina D3 jest niezbędna do wielu procesów w naszym organizmie. Odpowiada za prawidłową mineralizację kości, odporność i wiele innych. Czym jest cholekalcyferol? Jak się go pozyskuje.

  1. Cholekalcyferol i jego znaczenie dla organizmu
  2. Pozyskiwanie cholekalcyferolu
  3. Cholekalcyferol a witamina D3
  4. Normy witaminy D we krwi
  5. Dawkowanie

Cholekalcyferol i jego znaczenie dla organizmu

Główna funkcja cholekalcyferolu to regulacja gospodarki wapniowo-fosforanowej w organizmie. Jest odpowiedzialny za prawidłową mineralizację kości, ponieważ reguluje wchłanianie wapnia i fosforu. Witamina D jest niezbędna do wchłaniania fosforanów i wapnia z przewodu pokarmowego, a także zwiększa ich wchłanianie w nerkach. Ma również wpływ na prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego oraz pracę mięśni2.

Zapotrzebowanie na cholekalcyferol zależy od takich czynników jak: wiek, ekspozycja na słońce, dieta czy współwystępujące choroby. Odpowiedni poziom witaminy D3 jest niezbędny do utrzymania homeostazy organizmu już u niemowląt. Zapotrzebowanie na witaminę D zależy również od masy ciała, ponieważ u osób otyłych niezbędne są wyższe dawki suplementacyjne1.

Pozyskiwanie cholekalcyferolu

Cholekalcyferol, czyli witamina D3powstaje w organizmie człowieka pod wpływem działania promieni słonecznych. Synteza skórna polega na przemianie 7-dehydrocholesterolu znajdującego się w skórze pod wpływem promieni UV. Witamina D jest tak naprawdę prehormonem, dlatego musi zostać aktywowana. Hydroksylacja w wątrobie i nerkach umożliwia powstanie aktywnej formy witaminy D3, czyli 1,25-dyhydroksycholekacyferolu, inaczej znanego jako kalcytriol2.

Cholekalcyferol znajduje się także w produktach żywnościowych, takich jak drożdże, wątroba, żółtka jaja czy ryby3. W przypadku kiedy spożycie z dietą oraz ekspozycja na słońce są niewystarczające, witaminę D można pozyskać z suplementów oraz wyrobów leczniczych. Cholekalcyferol w preparatach pozyskiwany jest z lanoliny. Synteza skórna w Polsce jest niewystarczająca, ponieważ nawet w miesiącach letnich mamy za mało słońca ze względu na położenie geograficzne oraz zbyt małą liczbę słonecznych dni. Wytwarzanie witaminy D w skórze jest również zmniejszone u osób starszych, o ciemniejszej karnacji, a także podczas stosowania kremów z filtrami UV4.

Cholekalcyferol a witamina D3

Cholekalcyferol naturalny jest głównym składnikiem zarówno suplementów, jak i leków z witaminą D. Dane z ostatnich lat są bardzo niepokojące, ponieważ pokazują, że nawet 90% Polaków cierpi na niedobór witaminy D. Może to sprzyjać rozwojowi krzywicy u dzieci, a także osteomalacji i osteoporozy u dorosłych1. Z tego powodu cholekalcyferol podaje się już niemowlętom. Do czynników ryzyka niedoboru witaminy D należą1:

  • choroby układu kostno-szkieletowego,
  • zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej,
  • zaburzenia trawienia i wchłaniania,
  • przewlekła sterydoterapia,
  • choroby nerek, wątroby i układu endokrynologicznego,
  • otyłość,
  • choroby układu nerwowego,
  • choroby o podłożu immunologicznym,
  • choroby układu krążenia,
  • choroby metaboliczne.

Z kolei, jeśli przyjrzymy się zależności między niedoborem cholekalcyferolu, a ryzykiem wystąpienia chorób, możemy zauważyć, że niedobór witaminy D może prowadzić do zwiększonego ryzyka wystąpienia2:

  • infekcji i stanów zapalnych,
  • zaburzeń gospodarki węglowodanowej,
  • chorób układu krążenia,
  • zaburzeń nastroju.

Normy witaminy D we krwi

Badanie stężenia witaminy D we krwi wykonuje się, badając jeden z jej metabolitów. Cholekalcyferol zsyntezowany w skórze bądź dostarczony wraz z pokarmem jest hydroksylowany w wątrobie do 25-(OH)D. Okres półtrwania tego metabolitu wynosi kilka tygodni, dlatego jest dobrym wyznacznikiem stanu zaopatrzenia organizmu w witaminę D5.

Zakresy norm w ng/ml5

  • ≤20 – niedobór,
  • 20-30 – suboptymalne stężenie,
  • 30-50 – stężenie optymalne,
  • 50-100 – stężenie wysokie prawidłowe,
  • >100 – stężenie potencjalnie toksyczne,
  • >200 – stężenie toksyczne.

Dawkowanie

W świetle coraz nowszych zaleceń postanowiono określić maksymalną dawkę witaminy D w suplementach diety, aby ich stosowanie było bezpieczne. Maksymalna dawka, jaka może znaleźć się w preparacie, to 2000 IU, czyli 50µg. Dotyczy to suplementów dla dorosłych. Oprócz tego eksperci zalecają, aby na opakowaniach umieszczać informację „Przed zastosowaniem wskazane jest wykonanie badania 25-(OH)D we krwi oraz konsultacja wyniku badania z lekarzem lub farmaceutą”6.

Dawkowanie różni się dla osób zdrowych oraz dla tych z grupy ryzyka wystąpienia niedoboru witaminy D. Czynniki ryzyka były wymienione wcześniej. W tym przypadku profilaktyczna dawka cholekalcyferolu powinna być oparta o górną granicę normy dla wieku1.

Według najnowszych zaleceń z 2018 roku dawki suplementacyjne cholekalcyferolu różnią się w zależności od grupy wiekowej1:

Noworodki i donoszone niemowlęta (0–12 miesięcy):

  • 0-6 mż. – 400 IU/dobę,
  • 6-12 mż. – 400-600 IU/dobę w zależności od rodzaju karmienia, dawkę ustala lekarz pediatra.

Noworodki urodzone przedwcześnie – przed 32 tygodniem ciąży:

  • 800 IU/dobę od pierwszych dni życia, niezależnie od sposobu żywienia,
  • suplementację należy kontynuować pod kontrolą stężenia 25(OH)D we krwi.

Noworodki urodzone przedwcześnie – 32–26 tydzień ciąży:

  • 400 IU/dobę od pierwszych dni życia, niezależnie od sposobu karmienia,
  • kontrola 25(OH)D tylko w przypadku czynników ryzyka takich jak: żywienie pozajelitowe trwające >2 tygodni, leczenie ketokonazolem >2 tygodni, cholestaza i masa urodzeniowa <1500 g

Dzieci w wieku 1–10 lat:

  • dzieci zdrowe, spędzające na słońcu minimum 15 minut codziennie w godzinach 10:00–15:00 w okresie od maja do września, z odsłoniętymi przedramionami i nogami przy braku stosowania filtrów słonecznych – <strong>brak konieczności suplementacji, jednak jest ona zalecana i bezpieczna,</strong>
  • w innych przypadkach 600–1000 IU/dobę w zależności od spożycia witaminy D z dietą oraz masy ciała.

Młodzież w wieku 11–18 lat:

  • młodzież zdrowa, spędzająca na słońcu minimum 15 minut codziennie w godzinach 10:00–15:00 w okresie od maja do września, z odsłoniętymi przedramionami i nogami przy braku stosowania filtrów słonecznych – brak konieczności suplementacji, <strong>jednak jest ona zalecana i bezpieczna,</strong>
  • w innych przypadkach 800–2000 IU/dobę w zależności od spożycia witaminy D z dietą oraz masy ciała

Dorośli do 65 r.ż.:

  • osoby zdrowe, spędzające na słońcu minimum 15 minut codziennie w godzinach 10:00-15:00 w okresie od maja do września, z odsłoniętymi przedramionami i nogami przy braku stosowania filtrów słonecznych – brak konieczności suplementacji, <strong>jednak jest ona zalecana i bezpieczna,</strong>
  • w innych przypadkach 800–2000 IU/dobę w zależności od spożycia witaminy D z dietą oraz masy ciała.

Seniorzy 65–75 lat oraz osoby o ciemnej karnacji:

  • dawka 800–2000 IU/dobę w zależności od masy ciała i spożycia witaminy D3, ze względu na zmniejszoną skuteczność syntezy skórnej.

Najstarsi seniorzy (>75 lat):

  • dawka 2000–4000 IU/dobę w zależności od masy ciała i spożycia witaminy D3, ze względu na zmniejszoną skuteczność syntezy skórnej, możliwość upośledzonego wchłaniania oraz metabolizmu witaminy D.

Kobiety w ciąży i karmiące:

  • w trakcie ciąży zaleca się rutynowe badania stężenia 25(OH)D we krwi, tak aby dobrać odpowiednie dawkowanie witaminy w ciąży,
  • dawkę należy dopasować pod kontrolą lekarza do uzyskania i utrzymania optymalnego stężenia,
  • jeśli ocena stężenia witaminy D nie jest możliwa, zaleca się 2000 IU w trakcie ciąży i podczas okresu karmienia.

Bibliografia

  1. Rusińska A., Płudowski P., Walczak M., et al, Vitamin D Supplementation Guidelines for General Population and Groups at Risk of Vitamin D Deficiency in Poland-Recommendations of the Polish Society of Pediatric Endocrinology and Diabetes and the Expert Panel With Participation of National Specialist Consultants and Representatives of Scientific Societies-2018 Update. Front Endocrinol (Lausanne). 2018;9:246.
  2. Matsui M.S., Vitamin D Update [published online ahead of print, 2020 Oct 14]. Curr Dermatol Rep. 2020; 1-8.
  3. Fleet J., Shapses S., Vitamin D. In: Present Knowledge in Nutrition (Eleventh Edition), Volume 1: Basic Nutrition and Metabolism. 2020, Pages 93-114.
  4. Płudowski P., Kryśkiewicz E., Karczmarewicz E., Zasady suplementacji i standardy oceny zaopatrzenia organizmu w witaminę D w świetle jej działania plejotropowego. Postępy Nauk Medycznych 2012; 3: 265-272.
  5. Kmieć P., Sworczak K., Korzyści i zagrożenia wynikające z suplementacji witaminą D. Forum Medycyny Rodzinnej 2017;11(1):38-46.
  6. Uchwała nr 4/2019 Zespołu do Spraw Suplementów Diety, z dn. 22.05.2019.
Spis treści:

Dotyczy leku Vigalex® Bio, Vigalex® Forte, Vigalex® Max

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.